Antieke lieden zoals ik plegen nogal eens te roepen: de schooltijd is de mooiste tijd van je leven. Zoiets lokt in de klas niet zelden enige hoon uit, een enkeling is het er echter wel mee eens. Kom je later op een reünie, dat zijn de meesten het echter wèl met je eens. De school is een zorgeloze tijd, hoewel het geween en tandengekners bij het opgeven van toetsen of anderszins lastige taken het tegenovergestelde doet vermoeden. Nergens kun je zoveel lachen als op school, nergens heb je zo veel vrije tijd als op school, en nergens wordt het je zo gemakkelijk gemaakt om tot je recht te komen als op school.
Tenzij je natuurlijk de pech hebt om een beetje anders dan de anderen te zijn: je denkt bijvoorbeeld wat minder snel, je hoort of ziet wat minder goed, je spelt of je rekent niet zoals het zou moeten. Je zit in een verkeerd lijf. Je hebt een rugzakje ( voor de niet ingewijden: een probleem of eigenaardigheid die extra zorg of aandacht vereist, of extra begeleiding, en vaak ook extra geld ). Tegenwoordig is dat inderdaad nogal pech, om niet te zeggen: een ramp voor sommigen. De regering maakt keuzes, en wanneer je moet kiezen tussen het steunen van een multinational, een JSF, een plan om nog harder te gaan rijden tegenover een kind wat voor een dubbeltje is geboren en nooit een kwartje zal worden, dan is de keus snel gemaakt. We willen rendement, opbrengst, en vooral meetbare cijfertjes, cijfers waarmee je voor de dag kunt komen, liefst zo hoog en zo veel mogelijk. En ja, dan tikken de dubbeltjes niet echt mee. Soms lukt het om zo’n kind in plaats van een dubbeltje, met veel geduld en moeite, een bedragje van twaalf cent te laten worden. Een prestatie van formaat voor zo’n kind. En soms lukt zelfs dat niet, maar leren we het kind wèl zichzelf gelukkig te voelen en zichzelf een plekje te geven met niet meer dan dat ene dubbeltje. Helaas, we doen niet meer aan centen, in onze kenniseconomie. We scoren er niet mee op de Pisa-ranglijst, en weet je wat, we brengen ze gewoon onder in een klas met kwartjes,en wanneer de verplichte onderwijstijd voorbij is, zijn we er van af.
Schooltijd, de mooiste tijd van je leven, kan voor sommigen ook de vreselijkste tijd van je leven worden, of erger nog, het begin ervan. Wanneer je een rugzakje hebt, en die rugzak al te letterlijk een loden last gaat worden in een steile tocht hard hollend naar de top. Iedereen holt door, en jij blijft achter in een onbegaanbare harde wereld van grijze rots. Wanneer je gepest wordt, bijvoorbeeld, ook dat is een rugzak die je niet even kunt afgespen.
We kennen het allemaal wel , we zijn allemaal wel eens gepest, vooral in onze kindertijd. Het kan je humeur een paar uurtjes verknallen, en dan pak je de draad weer op. Kinderen zijn lief en leuk, maar soms zijn kinderen oneindig wreed, en die wreedheid wordt subtieler naarmate ze ouder worden. 
Nu werk ik op een school waar eigenlijk nooit gepest wordt, en voor een MBO is dat redelijk uniek te noemen. We hebben zelden knokpartijen, ruzies, vernielingen of diefstal, er zijn geen bewakingspoortjes en we horen het elke keer weer: we zijn qua sfeer een verademing vergeleken bij de vorige opleiding. Nu zal ik bij hoge uitzondering de naam ook maar even noemen: Het AOC Groenhorst College in Barneveld.
Hoe komt dat? Onze schoolbevolking bestaat voor driekwart uit meiden. Wie mij kent, weet dat ik thuis drie dochters en een vrouw heb, en men zal zich dus afvragen wat mij bezielt om dan ook nog eens te gaan werken op een school met zoveel meiden. Ik lijd al zo vreselijk, tenslotte. Uit het grafiekje blijkt namelijk, dat meiden veel erger zijn dan jongens, hoe gruwelijk moet het op die leeftijd voor mij dan wel niet zijn.
Kreeg een kind vroeger een mep of smeten ze de tas door het lokaal, of stonden ze het kort na schooltijd in een dreigend groepje op te wachten, dan kon het zich daar nog wel enigszins tegen beschermen. Nu ga je op Twitter of op Facebook aan de schandpaal. De hele wereld kan meegenieten. Men kijkt ongeveer live op YouTube mee hoe je graaiend achter je spullen aanholt. Een digitale schuilnaam is snel gemaakt, om je vervolgens alles wat gruwelijk, ziek en lelijk is toe te wensen. Heb je al geen vrienden in het echte leven, wanneer je er maar twee of drie hebt op Facebook of daar zelfs helemaal niet meer durft te komen, is je probleem nog groter.
Bij ons op school valt dat dus reuze mee. Het heeft iets te maken met ons lesaanbod, denk ik. Wij geven opleidingen in dierverzorging. Gebeurt daar dan nooit narigheid? Jazeker wel. In de meeste gevallen is die narigheid echter al gebeurd in de tijd die vooraf ging aan onze opleiding. En daarom kiezen ze dan vaak voor ons. Een dier kun je vertrouwen, een mens niet. Geen best uitgangspunt, vind ik, maar wel een gegeven waar je als docent serieus werk van moet maken en aandacht aan moet schenken. Een toch wel behoorlijk aantal leerlingen heeft dingen meegemaakt die nog steeds hun leven volledig beïnvloeden. Een mooie meid die nooit meer durft uit te gaan. Een ander die later uitsluitend in haar eentje met honden of katten wil werken, als ze al op zoek durft te gaan naar een baantje. We proberen zo goed als het kwaad hen allemaal een veilig onderkomen te geven, maar je houdt je hart vast wanneer je sommigen dan na enkele jaren met het papiertje op zak ziet vertrekken, naar de wereld die op hen wacht. Je had meer tijd willen hebben. Geen lestijd, maar praattijd, en luistertijd en vooral tijd om zakdoekjes aan te reiken bij de vele tranen die ik in mijn kantoortje heb zien vloeien.
Die wereld kan uitnodigend zijn, maar ook dreigend en wreed. Je zou ze daar veel beter op voor willen bereiden, vooral diegenen, die geen kwartje zijn , maar zweven tussen de tien en twaalf cent. Helaas, het is steeds meer roeien met de riemen die we hebben, tegen de stroom in van een wereld waarin het alleen nog om getallen en prestaties gaat. Ik vind twaalf cent ook een hele prestatie. Ook daarom wordt er in het onderwijs gestaakt; met meer uren krijg je niet betere cijfers, en met meer administratieve rompslomp ook niet. Met meer aandacht krijg je wel betere leerlingen, met cijfers die niet in een rapport zijn uit te drukken, maar die wel heel belangrijk zijn. Een tien voor geluk, wat dacht je daarvan. Zo wordt die schooltijd toch ook nog de leukste tijd, ook voor een leerling die met een sticker “Afgeprijsd” door het leven moet.